( introduction: Người sáng tạo và đem ra giới thiệu với thiên hạ một món ăn có mùi hương khá thuần khiết, vị lại tinh tế kiểu chay mặn đề huề: Bún Gỏi Dà.
Cái tên nghe lạ quá nên trước đây đài truyền hình Vĩnh Long cũng từng mò tới phỏng vấn bà chủ-Chị Tư : “Ủa, gỏi dà là gỏi gì vậy?”
Câu trả lời xin để cuối bài cho có hồi hộp chút.
Giờ mời bà con… ngồi xuống, ngó qua một vòng mùi-vị-màu sắc, rồi tiện thể ngó luôn cái không gian quán.)
Bún Gỏi Dà
Quán mang phong vị gần giống một quán chay: Yên tĩnh, sạch sẽ, màu sắc trang nhã, ấm áp. Trên vách còn treo vài câu lục bát nghe hiền hiền, kiểu lời răn đượm mùi Phật giáo. Bước vô đây tự nhiên nói chuyện cũng nhỏ giọng lại, không dám ồn ào như mấy quán khác.
Tô bún bưng ra nhìn cũng có ý tứ phối màu. Cọng bún nhỏ nằm bơi lặn dưới lớp nước lèo trong veo. Chừng non mươi con tôm đất bóc vỏ đỏ au nằm kế bên nhúm thịt ba rọi xắt sợi mảnh trắng ngà. Chung quanh là xà lách, rau thơm xanh mát, coi thôi cũng thấy dễ chịu con mắt.
Nhìn thêm chút nữa, thấy bụng mình … bắt đầu lên tiếng !
Mùi bắt đầu dậy khi trộn lên.
À thì ra cái hồn của tô bún nằm ở chỗ này: Tương hột xay nhuyễn, trộn với đậu phộng rang giã dập lẫn lộn như hạt tấm đậu trộn thính.
Vừa trộn xong, nước lèo từ màu trong chuyển sang màu nâu nhẹ.
Mùi tương thơm dìu dịu, hơi hướng chay tịnh lấn át cái mặn thô.
Cắn con tôm đất tươi lột vỏ thấy ngọt nhẹ. Tới sợi thịt ba rọi cũng như chịu khó… hoà đồng, thấm theo vị tương.
Thành ra trong tô bún này, chay với mặn, sống chung coi bộ khá hoà thuận !
Húp thử một muỗng nước lèo.
Không phải cái kiểu ngon làm nước miếng ứa ra liền như mấy món bún mắm, bún nước lèo. Mà là cái vị nhẹ nhàng, thanh thanh. Thành ra ăn cũng tự nhiên chậm lại. Có muốn ăn nhanh cũng… thấy tiếc !
Ăn riết một hồi, tự nhiên thấy mình cũng hiền ra chút !
Ngồi vừa ăn vừa ngửi cái mùi thơm đó, tự nhiên thấy dễ chịu trong người. Cái mùi này nói thiệt, cảm thì được chớ diễn đạt ra lời cũng hơi khó.
Mà nói nhiều quá coi chừng lại làm … mất mùi !
Ăn xong, tôi mới hỏi chuyện chị Tư-bà chủ quán, cũng là người nghĩ ra món này.
Chị kể hồi trước quán chỉ bán bún với hủ tiếu chay.
Mà ở xứ Sóc Trăng, dù Phật giáo khá đông, người ta vẫn quen mấy món “quốc dân” như bún nước lèo, bún mắm hơn.
Chị Tư tu tại gia. Nhưng tu thì tu, sinh kế vẫn phải lo.
Vậy là chị bắt đầu mày mò nghĩ món mới.
Nhờ cái tánh kỹ lưỡng; bệnh nghề nghiệp còn sót lại từ hồi làm nhân viên vẽ họa đồ nên chị chọn nguyên liệu rất gắt:
Tôm phải là tôm đất còn sống, luộc rồi bóc vỏ bỏ đầu.
Thịt ba rọi phải thiệt tươi.
Rau thì lấy từ vườn, lúc nào cũng xanh mướt.
Tô bún làm ra nhìn đẹp mắt thiệt. Nhưng cái khác biệt chỉ lộ ra khi mình… trộn lên rồi ăn.
Dần dần khách biết tới nhiều hơn.
Dù giá một tô ở Sóc Trăng cũng thuộc loại hơi cao: Năm chục ngàn.
Nhưng ăn xong, rồi người ta cũng gật gù: Thôi kệ, đáng !
Có món rồi, phải đặt tên.
Chị Tư nói chị suy nghĩ hơn một tháng mới ra được cái tên… không đụng hàng: Bún Gỏi Dà.
Thiệt ra chữ “dà” là chữ “và”.
Ý nói gỏi và bún, trộn vô ăn chung theo cách và hoặc lua !
Nhưng dân miền Tây nói sao viết vậy, riết rồi thành chữ dà luôn cho có duyên.
Thành ra ai không rành, đọc cái bảng hiệu cứ tưởng đây là … một loại gỏi mới !
Nghe cũng giống kiểu bún quậy ở Phú Quốc: Ăn rồi mới hiểu tại sao nó mang cái tên nghe… hơi kỳ kỳ.
Nếu có dịp ghé Sóc Trăng, bạn thử tìm ăn một tô bún gỏi dà.
Biết đâu ăn xong lại thấy…
đậm đà hương quê như câu treo trên bảng hiệu:
“Ba Xuyên có bún gỏi dà
Ăn vào sẽ thấy đậm đà hương quê.”
Ăn xong rồi bước ra khỏi quán, nhìn lại cái bảng hiệu vàng tươi đó, tui mới thấy câu này không phải … quảng cáo cho vui.
Nó nói thiệt đó.
Ăn thì biết !
Phú Đặng
