Thứ Ba, 13 tháng 10, 2026

Nghĩa nhãn


Nguyễn, bạn cùng lớp từ thời tiểu học, cận tám độ rưỡi, ăn chay thập trai giữ giới.
Lành tính, mắt nhìn đâu cũng thấy vài điều tốt đẹp, tâm dưỡng tánh coi “nhân sinh tính bổn thiện”. Tai có nghe điều xấu của người này người kia cũng cho là người đời chưa hiểu hoặc ganh ghét nói vậy chớ chắc gì vậy, làm người ai lại làm thế!
Nghe đâu đến mức cán bộ ăn hối lộ bị đi tù ổng cũng cho là do hoàn cảnh đưa đẩy hay do kiếp nạn phải gánh…
Rồi đến một ngày hai con mắt cận đeo kính dày như đít chai cũng chỉ thấy mờ mờ. Vợ con đưa đi khám, bác sĩ khuyên dù có muốn tăng độ cho kính cũng không thể được nữa rồi, còn muốn nhìn đời thì phải móc tâm tròng mắt bỏ thay đồ giả, may ra thấy đươc !
Ai đời thân thể này là thuộc về cõi tạm như ổng thường nói, lại là của cha mẹ cho nên tâm nguyện cái gì ơn trên trao là phải giữ !
Dứt khoát từ chối, một hai đòi về nhà. Từ hôm ấy ngay cả trong nhà cũng sờ soạng là chính chớ đôi mắt có như không. Trong vai người mù hơn một tháng, mọi sinh hoạt đều bị đảo lộn, còn trong lòng suy nghĩ ra sao không ai biết, anh ta chỉ im lặng, trầm tư suy nghĩ…
Nhưng thương thay lực bất tòng tâm, bởi bạn chưa già, nhiều việc còn cần phải hoàn thành, bạn buộc phải thấy đường đi, tính đi tính lại rồi: cũng đành nhắm mắt đưa chân !
Một ngày sau khi rời phòng mổ, cặp mắt thay đồ giả sáng lại, chưa kịp ăn mừng mà kiếp nạn chưa buông tha! Ngày tiếp theo cả hai con mắt bị biến chứng đổ ghèn, nhìn mọi vật chẳng thấy gì. Vợ con lo lắng chạy thầy lo thuốc, còn bạn tui thì khổ sở mò mẫm lân la lê lết trong nhà thương cả tháng trời. Khổ nhất là mắt mù thì trời bù đôi tai thính, nghe không thiếu chuyện gì, mười phần nghe thì hết chín rưỡi là chuyện con người trở nên quá xấu xa ! Những chuyện bạn chưa từng tưởng tượng nổi hay không hiểu sao người ta cả gan dám làm vậy với đồng bào mình, với ngay cả thân nhân mình!
“May phước cho người ở hiền gặp lành !”. Sau một tháng bà vợ xất bất xang bang chạy đôn chạy đáo vay mượn, mất ba chục triệu lo thầy chạy thuốc. Hai con mắt lại sáng, nhìn đâu cũng rõ ...
Nhưng khổ nỗi, từ hôm ấy thay vì vui mừng lại gánh thêm một kiếp nạn nữa, tới liền ngay lập tức: Niềm vui khi nói năng trả lời ai nấy nhẹ như ông từ giữ miếu không còn nữa, nụ cười tươi như trẻ thơ cũng không còn… Bởi đâu chỉ đôi tai thính, nay lại được thêm đôi mắt. Mắt sáng rồi mới thấy miệng người ta nói một đằng, cái mặt nói một nẻo. Có lời nói nghe qua ngọt như mía lùi, nhìn kỹ mới thấy chẳng biết từ đâu lại có thêm vị đắng.
Bạn tui đau lòng lắm, suy nghĩ buồn bực đến nỗi bỏ ăn, đau đến nỗi khó thể nhắm mắt, ngày hững hờ câm nín, tay quơ đuổi ruồi không bay…
Nghe người bạn thân quen kể lại: bữa ghé nhà thăm ảnh, hỏi:
- Thấy đường rồi mừng quá anh hén ?
Nguyễn nhìn mặt bạn đứng hình, sau một lúc rồi lơ đãng đáp cho có :
- Ừ, thì mừng !
…
Mới mấy tháng chớ tính chi đến nhiều năm trước, mắt nhìn đâu cũng ra người tốt. Nhìn đời tươi đẹp khi chưa phải gặp chuyện của chính mình nên tận hưởng hạnh phúc. Đôi lúc hứng chí bộc lộ qua cách lên bổng xuống trầm sang sảng đọc thơ Tố Hữu “ Có gì đẹp trên đời hơn thế. Người yêu người sống để yêu nhau “...
Dạo này, sáng sáng đi ra quán cà phê, tai thính nhưng đôi mắt còn thấy thiên hạ rõ hơn: miệng nói cười mà mồm họ thốt ra không lời khoe khoang thì cũng là câu cạnh khoé người khác …
Người có khả năng ấy thường là mừng vì có thể nhìn thấy bản chất thật những người luôn thay đổi nhiều kiểu mặt nạ sống quanh ta. Mừng vì biết để liệu mà sống, biết để mà đề phòng …
Còn Nguyễn bạn tui qua vài lời ngập ngừng hờ hững thốt ra, tui nghe hơi thì biết, nó buồn bã đến chán chường hết mức: Thế giới của nó hình như đã chết, chết ngay từ ngày đồng ý cho bác sĩ thủ tiêu tròng mắt chính mình!
Ông bạn tui tìm đến bác sĩ, xin trả lại ông tròng mắt thiệt, ông than thở thà đui mà còn có niềm vui.
Tất nhiên, bác sĩ nói không thể.
Về nhà, trăn trở suy nghĩ không biết đôi mắt nào là đôi mắt thiệt. Lẽ nào mắt nhìn thấy sự thật lại là mắt giả ?
Bạn giấu mặt trong căn chòi chứa đồ cuối vườn, sáng chiều ngồi thiền, tối tụng kinh gõ mõ.
Thế giới trên truyền hình vẫn vậy, bà con chòm xóm trong làng vẫn vậy và đêm đêm vẫn còn nghe tiếng kinh kệ rầm rì…
Chỉ có điều, từ ngày đôi mắt sáng lại, Nguyễn không còn biết mình nên cầu cho điều gì nữa.

Phú Đặng