Chuyện tầm phào số 14 : Since 1954

“Đói ăn, bệnh tối thượng“ (*)

Ngày đó như số đông, tôi luôn đói, đói rã họng, có lúc đói dài đến nỗi đầu óc u u mê mê, đã từng trải qua nên cũng gọi là tạm hiểu : Đói ăn, bệnh tối thượng !

Vừa chớm thoát thời bao cấp cũng còn đói, may mà gặp được ông xếp tên là Tuấn Maxim từ Úc về cứu, nhận vô cho làm đã là sướng, có lần còn chở đi ăn chỗ ngon cho biết : Phở Tàu Bay !

Trời ơi, thiệt là nó ngon không kể xiết !

Từ ấy thỉnh thoảng vẫn đi ăn, vì ghiền là chín vì có rủng rỉnh chút tiền là ... mười ! Cái ngon cái ngọt cái tuyệt vời của tô phở khác biệt, ai rành chớ tôi không đủ khả năng diễn tả, chỉ biết là quá ngon !

Thời gian trôi đi, một ngày nọ thấy tiệm Phở Tàu Bay chia đôi, một bức tường chia đôi nhà thành hai gian riêng, bảng cũ bỏ đi, bên nào cũng vẽ bảng mới, trương tên cũ !

Rồi thì, do tuổi trẻ hời hợt chẳng quan tâm chi, lúc thì ăn quán bên này, hơi chật chội. Lúc thì ngồi bên kia, thoáng hơn bởi lợi được con hẻm liền kề, coi như quán có hai mặt tiền. Phở thì quán nào cũng ngon, vị như nhau, nghe đâu người từng làm ông làm cha thương bù con cháu hơn 20 năm khổ cực, ông đã từng vừa làm cha vừa làm thầy nên đã đứng cao hơn chữ Thầy : Đã truyền nghề thì truyền cho hết tuyệt kỹ chớ nào phân biệt đứa bắc đứa nam ...

Bẵng đi một thời gian tôi mới trở lại chốn này .

Hôm nay có người bạn phía bắc vô chơi, đưa đi ăn để bạn được trải nghiệm thêm về Phở Sài Gòn. Đứng lớ ngớ chưa quyết định vào quán nào thì để ý thấy quán này mặc áo đỏ quán kia mặc áo vàng .

Để ý thêm là quán nhỏ chật chội lại càng chật chội vì đông, phía bên ngoài có đội ngũ chuyên dắt xe đi giữ cho khách, bên trong quán có ông già già trông quen quen tươi cười đứng chào đón. Quán còn lại rộng rãi thoáng đãng kế bên con hẻm lại không có khách, nhân công xớ rớ lõ mắt hóng ra đường, vắng vẻ buồn thiu !

Lạ, ngước nhìn lên bảng hiệu, vẫn như xưa, mới chăng là quán nào cũng có thêm các chữ như là “ Tiệm Cũ, Chính Gốc, Không Chi Nhánh hay ... Since 1954 “

Bạn tôi giục, tôi còn muốn đứng xem, bạn kéo tay vô quán đông người, tôi thấy ở đó có người hơi quen chớ không biết tên thì đã định vô rồi, thế còn bạn tôi ?

Chỉ là cái bắt tay chân tình rồi đi về phía bàn bạn tôi đã chọn, ngồi xuống liền dõng dạc kêu hai tô tái vè, tôi gọi vì tôi quen ăn vậy, và cũng đã kể cho ông bạn kia nghe trên đường đi, duy nhứt khen nức nở món thịt này . Hình như có cảm giác ngoài cửa, người quen quen có gật gù kín đáo, ý như là đồng tình hay sao đó (?)

Hai tô đem ra, tôi nuốt nước miếng cái ực mà bạn tôi còn săm soi nước phở trong tô, múc lên nửa muổng, hớp một miếng, hình như lại ... gật gù (!)

Và tôi bỏ tương đỏ, ớt xanh, trộn lên và ... kệ bạn tôi săm soi ! Tôi gắp miếng vè, nhai cái sực sực phía bìa pha miếng beo béo trắng ngà len giữa thẻ nạm thơm mềm ngọt lịm tan từ từ , tôi múc muỗng nước húp, mắt lim dim nhìn phía đối diện. Ối giời, người Hà thành có khác, miếng thịt được chấm nhẹ trong chén tương pha, gắp để lên muỗng đã có sẵn chút bánh phở, mở mồm to từ tốn, nhẹ nhàng nhai ...

...

Lấy khăn lạnh lau vội mồ hôi trên trán trên cổ, nhìn xuống hai đáy tô ... gần khô, hơi ngại thì có chút chút chớ đâu có mắc cỡ gì, cô em phục vụ nhìn hai anh em tôi cười cười hướng mắt về phía ...ông quen quen , tự nhiên ổng cười không thành tiếng rồi đi đến bắt tay tôi lần nữa, bắt tay bạn tôi thật điềm đạm và nói đúng âm điệu bạn tôi thường nghe :

- Rất vui vì được quý anh chiếu cố và khen .

Trời ! Tôi nào nghe bạn tôi khen hồi nào đâu cà ?

Ông quen quen, thiệt tình tuy đã già nhưng cũng chỉ là ... con của ông chủ đã mãn phần, muốn chụp hình cùng tôi, tôi cũng khoái lên hình nên loay hoay tìm ông bạn - người thủ đô lại là dân nhà đài nhà báo mà - hình như có biết một phần câu chuyện Phở Tàu Bay, ổng đi đâu vậy ta ? - Nghe nói đi qua hướng quán bên kia, đi tới đi lui ngước nhìn bảng hiệu trên cao, quan sát quán bên cạnh rồi quẹo vô hẻm ...

Ông ơi, ông tìm gì vậy ?

Ông nhà báo “ biết rồi, khổ lắm nói mãi “ ơi, since 1954 đúng cho một hay đúng cho tất cả ?

Độ lượng và phong thái đã có còn đang giữ, đó là thứ đâu ai bán mà mua, cũng chẳng thể tranh đoạt mà được !

Đói ăn, bệnh tối thượng - không chữa cũng tự động hết, hết từ hồi khăn gói vô nam tìm gặp được thân nhân khá giả rồi !

Các hành, khổ tối thượng (*) - đã sờ sờ ra đó, tìm chi !

(*) trích từ Kinh Pháp Cú

Phú Đặng

TRÊN ĐƯỜNG CÁI QUAN

1. Gió từ miền xa

Sau nhiều ngày chuẩn bị với bao nhiêu nôn nao háo hức. Tiết trời mùa Tết se lạnh, do chúng tôi chuẩn bị xong từ đêm qua nên mới 4:00 chỉ cần vài phút nai nịt gọn gàng là leo lên xe nổ máy khởi hành ...

Qua nhiều con đường ở nội thành vắng hoe mà ánh đèn vàng trên phố ấm áp như trong lòng chúng tôi vậy.

Xa lộ Hà nội cũng vắng tanh, xe cứ bon bon trên đường và gió cũng a dua táp hùa thổi mạnh, thổi tràn lên mặt, tay áo gió đập lật phật, giá mà ... , giá mà có chút mưa xuân !

Vạt rừng cao su chạy dài hai bên khi xe qua khỏi ngả ba Dầu Giây, nơi này cách Saigon gần trăm cây số lãng đãng trong sương mờ, mặt trời chưa lên mà ánh sáng bắt đầu chen lấn ánh đèn đường, vài xe hơi chạy vụt qua vội vã còn xe chúng tôi cứ đôi lần từ tốn ngừng lại cho bạn đồng hành xả nước xả khói !

Qua núi Le trời vừa sáng hẳn, chạy thật dài lâu để vượt qua một khu rừng hoang vắng ngày xưa với tên cũ - Rừng Lá - Thế mà hôm nay, một tàu lá buông còn xanh sống trên cây, dẫu có đỏ mắt kiếm tìm nơi ven đường hay dõi phía xa xa cũng không bao giờ nhìn thấy, tất cả phải bị đào tận gốc trốc tận ngọn để chiếm chỗ cho đất rẫy chen cửa nhà san sát ...

Chúng tôi đến quán cà phê bình dân, nơi đã hẹn với người bạn học cũ, quán nằm kề bên tả ngạn sông Cà Ty, quá 8:30 sáng mà còn nhiều vị khách người địa phương ăn vận phong cách kiểu lão ngư trễ nãi cầm ly nước trà hờ hững nhìn ra sông, mặt sông gần như kín chỗ cho tàu cá neo đậu nghỉ, một không khí trầm lắng cả dưới sông lẫn trên bờ dù đã vô mùa biển thuận !

Chợt nghe tiếng ồn ào nhí nhố chen lẫn nhiều câu đ.ị.t m.ẹ không biết đùa hay thật của vài nhóm khách xuống xe riêng tràn vào bến tàu chen lấn lấy vé đi du lịch đảo Phú Quý. Âm thanh và hình ảnh đó được coi là sống động nhất trong buổi sáng mùa xuân lại hứa hẹn một ngày nắng chang chang rát mặt !

Du ngoạn ( hay phượt theo cách gọi hiện thời ) nên chúng tôi chọn cung đường xa hơn đi QL1A, cung đường ven biển qua Mũi Né rồi đến với khu đồi cát Bầu Trắng - một dạng “ tiểu sa mạc “ với ốc đảo nước ngọt trong xanh in bóng màu trời, cảnh sắc phải nói là tuyệt đẹp ! Cảnh đẹp còn phải kể thêm là bỡi có con đường rộng thẳng tắp xuyên qua cát và gió “ tiểu sa mạc “ ! Cứ chạy một đoạn xa giữa gió và cát hoà quyện sẽ gặp một nơi trang trí nửa chừng như hoang dã thời xưa cũ ở đâu đó, từ xa nhìn đẹp như tranh : Xe kiểu đời cũ thiết kế lại sơn màu vàng chanh khá bắt mắt làm chỗ bán nước uống, kề bên xa xa ra một chút giữa nền cát vàng khô ran là mô hình cabin điện thoại công cộng màu đỏ đậm cho giới trẻ ghé chụp hình check - in.

Xe đi đến điểm cuối là cây cầu mới bắt qua Sông Luỹ, Phan Rí Cửa ...

Qua khỏi thị trấn Phan Rí Cửa là hàng dương nối tiếp hàng dương, có nơi xe chạy sát lề đường là gặp ngay sóng biển, gần sát đến nỗi phải dặn bạn đồng hành đừng giơ chân ra bởi không khéo dính nước biển mặn ướt giày (! )

Gần đến Liên Hương, nắng chan chát không thể là trở ngại nhưng chúng tôi lại ngại lấn chen vô nơi quá nhiều người chen lấn : Chùa Cổ Thạch, biết rằng gần chùa có bãi đá bảy màu rất đẹp nhưng cũng đành chịu vì có thể cả hai lòng chưa thành như đoàn người rồng rắn viếng chùa lạy Phật, chúng tôi bày đặt tỏ vẻ bắt chước người xưa - thôi, “ ta dại ta tìm nơi vắng vẻ “, chỉ đưa mắt nhìn để mà nhìn rồi cho xe trôi lướt qua ...

Tiếng alo alo lạo xạo giữa hàng hàng lớp lớp ngọn gió Tuy Phong gối đầu lên nhau mà thổi, gió chưa đến nỗi là cuồng phong, chúng tôi thường gọi vui là ...tuý phong ! Gió mạnh lời nói cũng bị gió thổi đi, có nghe thì khó rõ, gió mạnh đến nỗi nơi đây đã là nơi đầu tiên được chọn lựa để làm điện gió với nhiều hàng trụ cao đỡ những cách quạt khổng lồ . Ngừng xe để gọi điện thoại lại, thì ra là ông bạn văn nghệ người Chăm thân thương, nghe tin chúng tôi lên đường vi vu bèn rủ rê mà như khẩn nài, nói thuận đường phải ghé nhà ăn bữa cơm uống chén rượu ngày Tết.

Đừng nói là ghé để có cớ nghe ông khoe đã là hội viên HNV nha thi sĩ !

Nói vậy chỉ là để chọc cho vui chứ “ trung niên thi sĩ “ này đã từng đoạt giải thơ cấp quốc gia từ hồi ... lâu lắc, cũng đã từng “ xám hồn “ với chuyện văn chương lẫn chuyện bên lề nên tưởng nhà thơ đã thốt ra lời tạ từ ( ! ), nào ngờ tận cuối năm tự nhiên lại được kết nạp vô HNV, thiệt là “ theo tình tình phớt, phớt tình tình theo !“ .

Thi sĩ là để gọi vui khi cuộc rượu lúc chén trà từ sau ngày bạn có được giải thơ chớ vẫn là người anh em chí cốt của chúng tôi, người đã từng khăn áo chỉn chu mà bụng dạ cồn cào nhiều năm chu du thiên hạ, cồn cào thân phận nằm giữa thi nhân và Đông- Ki- Sốt, cồn cào rối bời ruột gan đến nỗi trong ngoài chi cũng rêu phong rệu rã, bèn tạm dừng bước giang hồ chọn cách về đứng hầu bên cổ tháp !

Sợ trễ cuộc rượu Mùng 3 nên chúng tôi không đi vòng Mũi Dinh ngắm cảnh mà vội chạy thẳng đến làng Chăm Mỹ Nghiệp. Lòng rộn ràng chờ gặp lại cảnh cũ người xưa ...

2. Ngư ông và ... biển cạn !

Rời vùng đất “gió như Phan, nắng như Rang“ để về “ miền thuỳ dương cát trắng”.

Vượt cầu Ninh Chữ theo đường ĐT 702 qua vịnh Vĩnh Hy, đi đường ven núi sao nghe như có tiếng sóng biển đập vào bờ ì ầm. Đứng trên các tảng đá to bị gió bào mòn mà cảm thấy như đá đất đến từ hành tinh khác. Sự hoang dã khô khốc phủ màu bợt bạt lem luốc của đá rồi thêm các lùm cây lá xanh cứ muốn ngả vàng úa lại hợp vô cùng với màu xanh ngắt từ đại dương làm nền, tạo nét đẹp hoang sơ khó nơi nào có được. Mong rằng nay mai đừng ai lấy cớ làm du lịch mà tô xanh chuốc đỏ một nơi đẹp tự nhiên bỡi nhờ thiên nhiên hàng triệu năm đá núi chường mặt ra bị bào mòn bỡi sóng bủa và gió dập phũ phàng ...

Cây chành rành cây dứa dại oằn mình chịu uốn theo chiều gió thổi mạnh từng cơn nối tiếp, cành khô khốc xơ xác phía đại dương cũng cố khum che vài lá xanh lá vàng phía ngược lại, khoe sức sống mãnh liệt nơi đầu gió hứng muối biển thay mưa !

Đứng trên góc cua của đèo Cây Cóc có tầm nhìn toàn cảnh được dùng làm nơi ngắm biển ở ven đường - vịnh Vĩnh Hy đẹp đến sững sờ, một chiếc tàu du lịch sơn trắng chạy ra biển đã khá xa rồi có chiếc khác cũng màu trắng chạy vô vịnh, tàu càng gần bờ, nước rẽ sóng hai bên thành tàu phản chiếu ánh mặt trời lấp lánh mang vẻ đẹp sôi động mà vẫn còn nguyên nét duyên dáng mềm mại đáng yêu ...

Qua cây số 9 Cam Ranh, vượt cây cầu chạy về hướng bãi dài, xe cộ đã bắt đầu đông, Nha Trang đã rợp màu cờ màu phướn phất phơ hoa hoè loè loẹt phủ lên đáy hình thể kiến trúc hiện đại mọi nơi mọi chỗ ...

Làng chài Lương sơn nay đã khác, có đường nhựa để ra QL1A hay về trung tâm thành phố chứ đâu còn làng chài Lương Sơn khuất nẻo chỉ có phương tiện duy nhất là theo ghe ra vô, làng dựa núi chắn lối sau lưng chỉ mưu sinh bằng cách vươn mình đón gió, đánh bắt ven bờ e khó ra khơi xa ...

Thế rồi tốc độ du lịch phát triển, du lịch cần mặt biển với các khách sạn cao cấp, nơi có núi sau lưng và biển trước mặt và ánh bình mình chan hoà phía trước. Đường sá được làm mới và nối kết, làng chài được hưởng ké con đường nhưng dần dần bị ép dạt về một phía, phía lu mờ để nhường chỗ cho phía kia, phía hào nhoáng lộng lẫy từ bãi biển trải dài từ cầu Trần Phú về Phạm Văn Đồng đến tận cảng cá Vĩnh Lương ...

Chúng tôi ngồi xuống bộ bàn ghế thấp uống nước cùng vài lão ngư, mùi biển hoà mùi tanh từ cảng cá vắng bóng người bóng xe bóng ghe mùa Tết cộng thêm mùi bốc lên từ hằng hà bao nylon và rác trôi dạt theo gió và sóng tấp vô xóm chài bỡi xóm chài có bờ cong lõm vào bờ, là túi rác từ mọi phía biển ...

Đầm Nha Phu sát bên đường vẫn lộ nét hoang vu, vắng mành lưới chắn dụ cá thì đã nhưng nghe nói gần đây đã vắng cả bóng thuyền câu bỡi hết cá hết tôm ... Hướng về phía cuối đầm là thị xã Ninh Hoà, nơi có bạn tôi đang chờ, người vừa anh dũng thắng hiệp đầu chống lại căn bịnh quái ác, người phải tạm ngưng viết Kauthana diễn nghĩa vì phải tự đấu tranh. Bạn tôi ơi, chừng nào hồi 42 của trường thiên tiểu thuyết chương hồi phong vị cũ để diễn tả một thời chưa xa đầy hỗn mang trên vùng đất giao thoa đa nghĩa của Vương quốc Kauthana viết xong, chừng nào cho độc giả tiếp tục được đọc đây hả ông ?

Mọi cái đều có thể phải thay đổi, hiện giờ cũng thế trên phần đất mới của Kauthana cũ ...

“ Gác mái ngư ông về viễn phố ... “. Phố thì sát liền kề chứ nào phải phố xa, lão ngư buộc lòng rời mái chèo đã lâu, cầm ly trà nóng đã lạnh tanh mùi biển chết !

3. “ Có cái nắng có cái gió có nỗi nhớ không mang tên, không mang tên người ơi ! “ ( N. Cường )

Rời phố núi Củng Sơn, đi về hướng tây nam trở lại nơi từng hằn sâu nhiều vết chân của tôi cùng bạn bè trong những năm khó nhọc. Nơi ấy bạn bè chúng tôi đã từng mang chữ trong đầu đi dạy cho trẻ em người dân tộc, miệng luôn thở dốc khi leo qua từng con dốc, nơi bàn chân trần bấm ngón trong bùn lầy đỏ quạch cố lết về buôn làng ven rừng trước khi trời sập tối ...

Buôn Bầu, buôn Thứ, buôn Ly ... gần như không còn dấu vết, tìm một căn nhà sàn muốn đỏ con mắt, nếu cố tìm e cũng khó, tất cả đã thay bằng nhà ngói lợp tole xanh tole đỏ với đường nhánh gắn tên Đội 4 Đội 5 . Ea Bar, Ea Ly thì còn tên trên cột cây số ven đường hay trên bảng hiệu của cơ quan công quyền địa phương. Tấp đại vô quán bên đường, tiếng nhạc bolero hoà tiếng lọc xọc nước reo sau tiếng rít thuốc lào, khói che góc quán, kêu ly cà phê thì ngay lập tức có em gái mắt xanh tóc nâu môi trầm bưng ra cười ỏn ẻn . Ngó ra đường cố định hình vị trí nơi ngày cũ từng đi lại bao lần cũng không thể nhớ, ngóng một chiếc gùi, một cái rựa trên vai người bản địa đã hơn tiếng đồng hồ hoàn toàn không là không ... Chúng tôi vòng qua chợ, bún phở miến gà và quán thịt chó khá nhiều, ở đây có tất cả mọi thứ cần thiết trừ bóng áo đen thổ cẩm giản đơn với đôi chân trần lầm lũi, cái gùi cái rựa đã hoàn toàn biến mất !

Ôi người xưa cũ đã đi đâu về đâu ?

Thất vọng chán chường đến nghẹn thở, chúng tôi rời đi mà không nhìn lại, mong tìm nơi đâu đó một nốt lặng để lòng bình yên nhớ về các bạn cũ Nguyễn Ngọc Nhu, Đặng Ngọc Hưng, Trần Tấn Khải, Thy Hải ... từng lội bộ qua lại dạy chữ chốn này, giờ đây “ bạn cũ xa rồi, có người về đất buông xuôi, năm ba đứa bạt phương trời ...”

Mặt hồ nhân tạo chứa nước cho thủy điện Krông Năng lấp lánh ánh bạc nhìn từ phía đầu con dốc. Đến ven bờ, nước trong xanh in bóng màu trời, đẹp đến thế dẫu rằng đã từng dìm chết tất cả ở nơi từng là rừng, tuy thế vẫn còn vài cây mọc nhô lên tạo thành đảo nhỏ lẻ loi, lẻ loi nhưng không cô độc nên trông vẫn cảm thấy cứ bình yên đến lạ. Mặt nước hồ cao thấp theo mùa thây kệ, cứ đứng yên đấy như đã từng chưa bị xâm lấn !

Qua khỏi hồ là đến khu bảo tồn thiên nhiên Ea Sô.

QL 29 đi xuyên qua khu bảo tồn nên xe đủ loại chạy vù vù, là con đường nối đồng bằng lên cao nguyên nên xe cộ khá đông đúc, rác hai bên đường khá nhiều chắc là từ trên xe vứt xuống, mới sau vài ngày ăn Tết mà ven đường đã có người lầm lũi vác bao đi nhặt lon bia nhôm chai nhựa mưu sinh...

Chả bù ngày ấy, nói xa xôi kiểu ... hồi ấy, mới những năm cuối của thập niên 90 rừng còn bao phủ, thâm u sương phủ buổi mờ sáng hay chiều tối, từng đàn bò tót ngao du, nhiều đến nỗi người địa phương đi lên núi đặt bẫy hay hái lượm lúc nào cũng thấy bò tót, nhiều đến nỗi có ông quan đầu ngành một sở ở TP HCM rủ bạn bè là cán bộ đi săn kiểu amateur mà cũng từng bắn được bò tót to cả tấn chỉ để lấy bộ sừng về khoe chiến tích. Tội nghiệp bò tót lẫn ông ta, xui là khi một trong nhiều lần săn thú vỡ lỡ phải bị kỷ luật cách chức ! Giá mà ổng còn tại vị mà đi săn ngày nay chắc rằng còn nguyên chức, bỡi dân, quân và cán bộ đi khảo sát lùng sục vô sâu bên trong rừng bảo tồn, tìm thấy được một bãi cứt bò đã là ... sung sướng và hy vọng !

Giáp bìa rừng với khu bảo tồn về phía Krông Năng, trụ trồng tiêu xây bằng gạch đứng chơ vơ dưới nắng rát, tiêu chết hết hay đã dẹp bỏ không còn thấy cây nào, chỉ thấy trụ đứng sắp hàng, trụ này nhìn trụ kia như bọn bù nhìn canh những đám cà phê lưa thưa khô khốc giữa mùa ra bông ...

Chúng tôi đi qua vùng đất khô với nắng dội lên đầu giữa mùa xuân sau Tết !

Phú Đặng

Cải lương chi bảo

Ngày chưa về Miền Tây nhận việc còn đang thực tập ở Củ Chi, bạn bè đồng nghiệp nói mày người ở ngoải nói giọng miền ngoài rặc mà đòi dìa miền Tây (!). Người trong ruộng hay miệt vườn nghe hổng được bỡi không rành, cứ kêu mày là người nước Huế, e là khó hoà nhập à nha ...

Tui hỏi vậy giờ phải làm sao ? Các bạn gục gặc đầu dường như ráng suy tính tìm ra “đường pinh “ nào sáng nước cho đứa ở quê mới vô, nét xù xì kèm nói giọng cưng cứng của miền biển mới nghe đã phát mệt !

Suy tính riết cũng tìm ra cách hoà đồng cùng dân miền Tây bằng cách học … ca vọng cổ !

Thế là hằng đêm sau giờ làm là bắt đầu lai rai mấy xị lấy trớn để ba ông bạn ca vọng cổ rồi kèm tôi tập hát theo.

Đâu chừng ba tháng, tui có thể thuộc năm ba bài tân cổ giao duyên, ca thì chưa được bỡi giọng cứng đơ xuống xề hổng ngọt mà mấy ông thầy cũng có vài lần vỗ tay khích lệ...

Bữa nọ, nếu tính từ buổi học tại bàn nhậu lần đầu, do bữa nào cũng uống mới có gan dám ca, tính dồn cục lại đến nay nốc vô chắc vượt quá tầm can hai chục lít loại đế Gò Đen sủi bọt. Lần nào cứ đến quậng cạn ly xây chừng là tháo mồ hột sau khi nghẹn họng rát cổ tập nuốt vô kêu cái ót !

Bữa ấy như mọi bận, cứ ngà ngà là tui lên nhẹ vài câu xàng xê hay nói lối rồi gân cổ lấy hơi vô câu vọng cổ, nén hơi nhả chữ xuống xề cho thiệt mùi... Mấy ông bạn đóng vai thầy đờn đồng loạt vỗ tay khen như thể xác nhận hát vậy là hay rồi, vỗ tay như thể từ nay khỏi mắc công khỏi phát ớn dạy mày nữa, coi như cho tốt nghiệp ... “hệ tại chức ba kèm một “ ngay và luôn !

...

Về miền Tây, chinh chiến bất cứ đâu dẫu ở miền quê xa lắc nước mặn lưu niên hay nơi cánh đồng biên giới mừng đón con nước đầu mùa nước nổi tràn về, giữa mông lung trời nước khó phân ranh mà năm bài vọng cổ ca luân phiên đã đưa tôi vào lòng bè bạn thân tình phương Nam ...

Nhiều đêm tiếng đàn guitar phím lõm dìu dặt từ xóm bên vọng lại, tiếng hát ấm áp của cô gái nào đó bắt chước giọng Lệ Thủy trong “Lá trầu xanh “ hay hơi trầm buồn khản tiếng của một lão nông hát chân phương “Tình anh bán chiếu “ kiểu Út Trà Ôn làm tôi không ngủ được, lần mò lội qua bờ rạch theo con kinh hướng theo tiếng hát .

Đi mình ênh, đến nơi không ai mời ai rủ mà sao ấm áp lạ thường, ai đang ca vẫn say sưa ca chỉ người bên cạnh ngồi cùng bàn vói rót ly rượu đế đưa tận tay, gật đầu nở nụ cười thay cầu chào rồi lẳng lặng lắng nghe ...

Đêm phương Nam trăng soi lấp loáng mặt kinh ngang đang kỳ nước lớn, bông ô môi nhẹ rơi bay theo gió mà tưởng như nhịp đập tim mình ...

Miền Tây ơi, trong tôi vọng mãi lời ca :

“ ... sông sâu bên lở bên bồi

tình anh bán chiếu trọn đời không phai ! “ (*)

Phú Đặng

Ải Nam Quan

Tôi đứng lặng trước cột mốc 1116, nơi được xem là km số 0 từ cửa khẩu Hữu Nghị. Phóng tầm mắt về phương Nam, qua những rặng núi chập chùng mây phủ, tôi tưởng ra dải đất hình chữ S uốn cong như cánh tay mẹ đang mở rộng, ôm trọn lấy giang sơn gấm vóc.

Sau lưng tôi là lớp lớp mây xám giăng đầy trời. Gió từ thung lũng thổi qua, lành lạnh và thấm sâu, nghe như tiếng vọng mơ hồ của ngàn năm cũ. Tôi may mắn đến được nơi mà sử sách từng nhiều lần nhắc đến: Ải Nam Quan, chốn địa đầu đất Việt, nơi từng chứng kiến biết bao thăng trầm nhục vinh của đất nước …

Bức tường đá kia lặng im trầm mặc, nhưng chứng tích lịch sử thì luôn ghi nhớ. Đây từng là nơi Thoát Hoan phải tháo chạy về phương Bắc. Một thế kỷ rưỡi sau, đầu Liễu Thăng rơi xuống đất này. Rồi đến năm Kỷ Dậu, tiếng đại bác nhà Thanh cũng câm lặng trước bước tiến thần tốc của quân Tây Sơn.

Gần đó, tại Thủy Môn Đình, trên tấm bia đá từ năm 1670 vẫn còn khắc rõ hai chữ “Việt Nam”, không phải cái tên mới mẻ của thời hiện đại, mà là dấu ấn xưa, như một khẳng định rằng người Việt đã có tên, có đất, có linh hồn riêng tự bao đời. Hai chữ Việt Nam khắc lên bia ở Thuỷ Môn Đình như một vết khắc sâu vào sương núi, nhắn gửi hậu thế rằng: “Đây là đất của tổ tiên các ngươi. Đừng bao giờ quên.”

Ải Nam Quan không chỉ là ranh giới của bản đồ, mà là ranh giới giữa kiêu hãnh và khuất phục. Một dân tộc từng bị đô hộ hàng nghìn năm, vậy mà vẫn giữ được tiếng nói, phong tục, và cốt cách riêng mình …

Vang vang câu hát của Nguyễn Đức Quang trong bài Về với mẹ cha: “Từ Nam Quan, Cà Mau. Từ non cao rừng sâu.

Gặp nhau do non nước xây cầu...”

Phải, chính non nước này là cầu nối những trái tim Việt. Dù bất cứ nơi đâu, từ quá khứ đến hiện tại vẫn sôi sục chảy một dòng máu, vẫn một niềm tin đất nước mãi trường tồn

Ngày xưa, khi Nguyễn Phi Khanh bị quân Minh bắt giải qua Ải Nam Quan, Nguyễn Trãi đã đi theo đến tận nơi. Lời cha dặn: “Hãy trở về, tìm minh chủ mà cứu nước”. Từ cuộc chia ly ấy, đất nước có thêm một linh hồn lớn, viết nên Bình Ngô đại cáo, bản hùng văn thắp sáng niềm tự hào dân tộc.

Ải Nam Quan không chỉ là một địa danh. Nó là ký ức. Là lời thề. Là tráng ca được chép bằng máu và nước mắt trên từng vách núi, dòng sông, từng đêm trường đứng gác trong lặng im.

Từ ngày tiếng súng nơi biên giới tạm im vắng, bao năm tháng đã trôi qua nhưng nỗi đau thương nỗi uất ức vẫn chưa nguôi, nỗi giận người hờn trách mình vẫn cứ hiện diện trong tâm tưởng.

Ngày nay đứng nơi đây nhìn Ải Nam Quan xây dựng tráng lệ mang một cái tên mới bóng bẩy: Cửa khẩu Hữu Nghị. Đường lên biên ải không còn độc đạo nhỏ hẹp đi giữa núi cao vực sâu mà từ đây xa lộ cao tốc song hành cùng đường sắt chạy đến tận Thủ đô ...

Bài học từ nghìn năm đến tận ngày nay thấm đẫm máu và nước mắt. Từ bao đời, cha ông đã truyền lại một lời dặn như khắc sâu vào đá, rạch vào tim. Lời nhắc nhở hậu thế phải nhớ và phải hiểu đúng nghĩa của tiền nhân :

BẮC MÔN TOẢ THƯỢC

Chợ phiên Mèo Vạc

Háo hức chờ đợi từ mấy ngày trước, hôm nay Chủ nhật 11 tháng 5, tôi có mặt ở chợ phiên Mèo Vạc...

Một buổi sáng mùa hè trong vắt và tấp nập như thể cả vùng cao Hà Giang đều đổ về đây. Chợ không gói gọn trong nhà lồng hay những gian cố định, nó bày ra khắp các con đường xung quanh chợ trung tâm thị trấn, từ vệ đường đến mọi ngóc ngách lối đi, đâu cũng có người bán kẻ mua, rộn ràng như một ngày hội lớn của những người đã quen sống lặng lẽ với núi đồi.

Những quán ăn tạm dựng bằng tấm bạt xanh đỏ, bàn gỗ ghế băng ngồi chung mà đông khách không tưởng. Mùi mồ hôi người hoà mùi phở bò, phở gà, phở heo, thắng cố tạo nên một thứ hương vị đặc quánh khó quên…

Người đi chợ phiên thường từ rất sớm, họ vượt mấy chục cây số đường núi, qua sương, qua mây, qua những con đèo khúc khuỷu để có mặt nơi đây khi trời còn chưa tỏ mặt người.

Chợ phiên có đủ cả, từ cái rổ cái gùi, dao phay dao bầu, lưỡi cày lưỡi cuốc, đến áo thổ cẩm váy hoa người lớn, áo xanh đỏ trẻ con treo vội trên dây kẽm. Có khu bán gia súc, chỗ này người ta mua bán cả bò mẹ kèm bê con, chỗ kia tay dắt dây thừng buộc mũi bò đực to cho người mua săm soi ngắm nghía, lại có rất nhiều dê chờ người ngã giá.

Nhưng đông đúc nhất vẫn là chợ heo : Lợn sề thì bị cột dây giữa hai chân trước, cái bụng ỏng chạm đất, heo cắp nách bị trói 4 chân, buộc vào khúc tre ngắn nằm sắp lớp, heo con nằm trong rọ hay nhốt chung lồng kêu la, tiếng kêu eng éc trộn giọng người cười nói làm xôn xao cả một góc chợ phiên.

Một dãy khác bán chó con, mèo con, có mèo con còn quá nhỏ, lông bết lại như chưa kịp mở mắt hẳn. Tôi nhìn thấy một đứa bé trai đứng cạnh mẹ, nước mắt lưng tròng mà vẫn cố vuốt ve chú chó con lỡ cỡ cộc đuôi vừa bị bán cho người ta. Có lẽ đó là người bạn nhỏ thân thiết của em trong những ngày lặng thinh giữa bản làng. Mẹ nắm tay kéo đi, còn em ngoái lại mãi… Cảnh ấy cứ ám ảnh tôi suốt quãng đường về.

Tôi gặp một phụ nữ ốm yếu ôm theo con gà còm cõi, tôi bưng lên thử, nhẹ tênh, chắc chưa đầy một ký. Con gà còm cõi như chính bà, bà đã lặn lội cả buổi theo đường xa ra chợ, mong đổi lấy ít tiền. Nhưng từng ấy tiền thì mua được gì về đây? Một túi mì tôm? Một gói đường? Một chút dầu ăn? Câu hỏi ấy treo lơ lửng mãi trong đầu tôi.

Rồi có hai cô gái người Mông trẻ, má ửng hồng như trái đào rừng, váy hoa đong đưa theo nhịp bước, e thẹn xô đẩy nhau đến mân mê mấy món trang sức nhựa lấp lánh: khuyên tai, nhẫn, vòng cổ rao bán “mười nghìn ba món!”. Họ lựa tới lựa lui, hí hửng một hồi, sau lại ngập ngừng, ngẩn ngơ. Có vẻ vẫn phải đắn đo vì trên tay chẳng còn mấy tờ tiền. Ở đây, để làm đẹp đôi khi chỉ giản dị như thế!

Các gian hàng đặc sản vùng cao như vải thổ cẩm, mật ong, thảo dược coi bộ ế khách, chả bù bên cạnh bày bán vô số loại rượu nhà làm, hỏi ra ai cũng bảo là chính gốc rượu ngô men lá đặc sản Hà Giang. Chỉ một mặt hàng mà đông đặc đàn ông, họ quay qua quay lại uống thử hết hàng này đến hàng nọ, lúc ông kia đưa cái can cho người bán đong rượu, tui e là ổng không còn nhớ ... định mua mấy lít !

Chợ phiên Mèo Vạc, dù chỉ họp mỗi tuần một lần, nhưng giống như mạch máu chảy về tim, gom cả sự sống rải rác trong núi non về một chốn. Ở đây không chỉ có người bán người mua mà có cả vui buồn, có cả ước ao, tiếc nuối, chia ly, hy vọng… Tất cả ngồn ngộn sắc màu, chen chúc trong nắng sớm và bụi đường.

Tôi rời chợ khi nắng vừa hắt qua đỉnh núi. Còn lòng tôi, vẫn nấn ná nơi đó, giữa bụi đất, nắng mai và tiếng heo eng éc lẫn đôi mắt trẻ con bịn rịn chia tay bạn nhỏ của mình, nơi tôi vừa chạm nhẹ vào nhịp sống của những con người mộc mạc, chân thật, và kiên cường đến tĩnh lặng giữa tầng tầng lớp lớp đá tai mèo.

Chợ phiên Mèo Vạc, có lẽ không chỉ là chợ, mà là một phần ký ức không dễ nào phai cho những ai từng ghé ngang qua

Phú Đặng

PHƯỢT ...

Dẫn giải tại sao lại copy một bài từ group kín Phượt Thủ Già đem về trang nhà, đó là vì : Để giải thích một cách khiên cưỡng chữ PHƯỢT, từ ngữ khá mới chưa được tự điển VN định nghĩa và công nhận bằng cái nhìn và cảm xúc của 1 “ phượt thủ già - PTG “

Chỉ vậy thôi nhé, bài thì ngắn “ chẳng tày gang” như thế này nhưng mong nó chở được nhiều hơn thế :

PTG ơi, hãy đi khi có thể ...

Bởi : Đường xa còn lắm nẻo

Mà : Nơi đẹp nhất là nơi mình từng đi qua !

Đợt đi tour phượt chơi chơi ” kiểu giả đò” cùng tìm hiểu Mekông còn mấy cửa sông ?. Phượt thủ đã cứng vỏ, trông hườm hườm hay già gần quéo còn bày chơi trò chơi lớn ( ! )

Kệ ai cứ chọc cứ ghẹo cứ trêu, trước khi đi cũng năm lần bảy lượt gò lưng tai đeo mục kỉnh mắt lò dò tìm trên mạng, trên các trang bạn trẻ bạn già bạn cùng phường hội đã từng đi tìm cái đã có sẵn nghìn năm.

Cái có sẵn thì nằm “chình ình” trong sách địa lý và có đầy trên bản đồ và mênh mông trên mạng Internet . NHƯNG cái không phải là không có mà nói chính xác là cái chúng ta chưa biết ra sao bởi vì chúng ta chưa tới tận nơi để cảm nhận được như cảm nhận đất trời mây nước hoà quyện mênh mang của vùng châu thổ Mekông. Để cảm nhận hơi thở con rạch xẻ ngang chia đôi miếng vườn lúc vơi lúc đầy. Để cảm nhận hơi gió rộn ràng đong đưa theo con nước lớn tràn bờ vẫn giả vờ êm ả bò lên theo giờ theo khắc . Để cảm nhận gần vàm sông con nước ròng cuốn lục bình thành dòng chảy xiết như nôn nóng xua đuổi loài tầm gởi có gốc từ bên Tây bên Tàu giạt về. Tội, cố sức cho mấy biết bao năm mà vẫn chỉ là ảo vọng khi cố lùa đống rác ngoại lai đổ thốc ra biển khơi !

Đi để được “đã thèm“ cảnh sắc thiên nhiên, để đến được A đến được B là một vùng đất mới lạ, được ăn vị lạ, được nghe giọng nói lạ, được tận mắt nhìn thấy nơi đã từng được ca tụng hay thậm chí là một vùng còn hoang địa ít dấu chân người ...Cách nào cũng là những cách thưởng ngoạn của từng nhóm từng người, không có gì lạ với ai đó nhưng với PTG các điều này đã mang nhiều niềm vui !

Nhưng thiệt ra điểm đến đôi khi chỉ là cái mốc, bởi : Hạnh phúc nằm chính trên đường đi !

Xe bốn bánh chở vật chất còn xe hai bánh thì đưa cả tâm hồn bạn cùng đi - Từ câu truyền tụng của dân du lịch bụi Tây Ba Lô chỉ là “ Four wheels move the body. Two wheels move the soul.” đã chuyển ngữ ra tiếng Việt mà nhiều PTG mỗi người thêm một nét để thành câu có ngữ điệu mềm mại thốt ra làm tâm hồn lâng lâng mỗi khi nhớ về...

Xe bon bon lăn bánh hay dừng dọc đường chốc lát, chạy nhanh đi chậm cũng đều thú vị khi cảm thấy thú vị !

100km/h hay 30km/h cũng đều đến đích. Trong khi người chạy tốc độ cao phấn khích khi nghe gió ràn rạt bên tai, gió gầm gừ thổi nghiêng thân xe, gió thổi bay tiếng động cơ làm phượt thủ tưởng như đang trên cán chổi lướt trong ráng chiều đầy gió ...

Còn tít đằng sau, xe chạy tà tà như ngựa gõ nhịp nước kiệu ngắm sắc chiều bảng lảng, phượt thủ lơ đãng trên yên chạy sát lề với đôi mắt mở hết góc rộng thu cả không gian và sắc màu … Lặng yên lâu thật lâu rồi mới nghĩ đến việc ghi hình, dẫu trong tay có máy ảnh chứa cả kỷ thuật Technicolor của Kodak cũng không thể nào ghi lại được hình ảnh đẹp hơn mỹ thuật đến từ … tạo hoá !

Phượt là từ ngữ mới có, tự điển Việt nam chưa ghi nhận nhưng với đa số có nghĩa là đi du lịch kiểu rong chơi bằng xe gắn máy. Chạy xe là hòa mình vào gió, nắng, mưa để trải nghiệm những cung đường, thích đâu đi đó, và dừng lại bất cứ đâu để ngắm nhìn một khung cảnh đẹp, gặp gỡ một vài người địa phương hỏi thăm hay chuyện trò vài ba câu bất chợt. Đi để gắn kết một cách tình cờ những người bạn mới có chung thú rong chơi mà không quá cầu toàn ...: Đó là sự tự do của đi phượt.

Qua từng chuyến phượt được trải nghiệm những cung đường đẹp, được hòa mình vào thiên nhiên, được thả mình theo gió theo nắng theo mưa ...

Rồi một ngày nào đó, hồi tưởng lại sẽ có một thoáng như thể bụi làm cay lòng mắt, nén tiếng thở dài tiếc nuối ngày qua mà nụ cười vẫn còn đọng trên môi . Bởi “ chúng ta sống ở khoảnh khắc, còn cảm xúc thì trải dài ... “

PĐ biên lại cho hết giấy tại bên hông Miếu Nổi Gò Vấp nhằm Rằm tháng Bảy

Phú Đặng

Lời Đồn

Thuở ấy, chùa lớn tọa lạc bên rìa thành phố, tuy chưa hoang vắng nhưng vẫn uy nghi và yên bình giữa thời khốn khổ ...

Mọi buổi sáng sớm, đi bộ qua vài đường phố chính, thị xã nhỏ dân ít nhà thưa nhưng đều có vài căn phố vừa treo bảng “ tịch biên”, mới tinh !

Mọi buổi sáng sớm, cổng chính chùa chưa mở, giữa hồ sen góc ngả tư có đài sen lớn, tượng Phật Bà Quan Âm đứng trên cao nhìn chúng sinh bên ngoài hàng rào, nhiều bộ dạng khắc khổ thành kính sì sụp lạy cúng vọng cầu xin cho bản thân vượt qua thời buổi tai ương, khẩn cầu dữ ít lành nhiều cho thân nhân còn đâu đó trên đường xa ...

Sáng sớm hôm ấy, bên những người quỳ lạy từ ngoài hàng rào còn có nhiều người đến đứng lố nhố ven đường trong im lặng, nhiều đôi mắt hướng về, vài cánh tay rụt rè chỉ tượng Phật Bà Quan Âm, người rón rén hỏi nhỏ người bên cạnh, ai nấy đều thẩn thờ, miệng lẩm bẩm “ A Di Đà Phật “ .

Càng lúc người càng đông, nhiều xe đạp dừng lại giữa đường đứng nhón chân ngóng cổ nhìn qua vai người khác hướng về bức tượng, gương mặt ai cũng đều ngơ ngác bần thần ...

Sau hồi còi hú lên báo hiệu đến giờ làm việc buổi sáng chưa lâu thì công an, du kích đến giải tán đám đông, ai nấy đều miễn cưỡng rời chỗ đứng mà mắt còn ngoái lại, tan hàng ...

Đi sau một nhóm còn bàn tán, nghe rõ lời nói quả quyết:

” - Phật Bà Quan Âm đã đổi tay cầm bình nước cam lồ từ tay phải sang tay trái, điềm lành lớn lắm, may phước cho dân mình rồi ...”

Đúng sai chưa rõ, phước đâu chưa thấy, mấy ngày sau bảng “ tịch biên” treo nhiều hơn, quán cà phê quốc doanh phường tư vắng thêm vài chỗ ngồi quen, gương mặt ai cũng đăm chiêu...

Má nó ráp theo vài người quen đùm túm áo quần và chút đồ ăn lên đồn thăm nuôi còn ngoái cổ dặn : “ Đững lên gần chùa, nẫu để ý ! “

( PĐ, trung thu 2024, Tuyhoa mưa ! )

Phú Đặng

Lớp học chiều thứ bảy

  Lớp học nằm trên tầng hai, nắng mùa hè tuy không chiếu thẳng vào nhưng cái oi bức thì mỗi lúc một dày đặc. Cây quạt trần quay uể oải, khói bụi lẫn mùi nhựa nóng hầm hập lên vào từng chỗ ngồi .

    Trên cái bảng rất lớn sơn màu xanh đen bạc thếch bỡi bụi phấn lau không sạch, dòng chữ cố nắn nót vẫn nửa nghiêng nửa thẳng - Chương VIII : Bài tổng kết môn. Ông thầy dạy môn Triết hơi nhỏ người, bị cái bàn gỗ quá khổ bên bục giảng làm cho lọt thỏm, trông như triết lý cũng đang bị che khuất bởi hiện thực to lớn. Thầy đứng lên, đi qua đi lại sốt ruột vì phòng thiết bị chưa cho người mang micro lên. Thầy bước nhẹ, hơi ngập ngừng, mắt hướng về phía lớp như muốn nhờ vả tuy không nhìn vào ai, nửa như muốn bắt đầu bài giảng nửa muốn chờ…

     Bên dưới cả nam lẫn nữ đều nằm trong độ tuổi mà người ta thường gọi là …trong độ chín hay là trưởng thành đã lâu ! Gương mặt và con người dù ảnh hưởng ít nhiều do mệt mỏi cũng toát lên vẻ đĩnh đạt che dấu được vài phân hợm hĩnh của người đã và đang thành công. Cả lớp hôm nay đi học chắc khoảng ba mươi, cũng gần quá bán so với danh sách tên, số điện thoại di động và địa chỉ cơ quan mà trong lớp ai cũng có… Nhìn quanh, hình như không ai có bất cứ cử chỉ nào chứng tỏ đang sốt ruột như thầy, họ như đang cố chống đỡ cái nóng ập vào bằng cách bấm bàn phím nhắn tin cho ai đó, tờ Saigon Time cũ lật qua lật lại coi hình, tiếng rù rì từng nhóm ở cuối lớp.

     Không thể chờ, thầy bắt đầu bài giảng bằng giọng khàn khàn với ngữ điệu đều đều nửa đọc nửa giảng. Dạy triết học Mác - Lê mà giọng đều như tụng kinh bằng chữ Nho, thầy khiến môn triết học cách mạng nghe như một bản hợp c ảu ngủ. Không có tiếng bút cào lên mặt giấy ghi chép hay tiếng lật giáo trình dò theo lời đọc giảng của thầy, lớp học vẫn giữ được kỷ luật học tập bằng sự yên lặng như trước. Thay đổi có chăng là tờ báo Bóng đá được chuyền tay nhau, giáo trình bằng A tiếng Anh cấp tốc lại có người mở trước mặt, tiếng reo điện thoại của ai đó vừa cất lên bị tắt nghẹn thay bằng tiếng thầm thì…Mọi người cố chờ nghe tiếng chuông điện reo báo hết tiết học vang lên nhưng tiếng đọc giảng vẫn đều đều, vẫn kiên trì như cũ, lớp học cũng còn đủ từng ấy người nhưng sự oi bức tăng dần, vài chiếc khăn giấy mệt mỏi đưa lên trán…

Kiên khều nhẹ Ninh ngồi bên cạnh:

- Vào tiết cuối rồi, anh nói đi

- Chờ chút, đợi ổng nói xong đã

Hình như cũng vừa hết bài chứ không phải thầy nghe tiếng của Ninh lớp trưởng nói, thầy ngưng tiếng với tay cầm chai nước trên bàn nhấp môi. Nhìn xuống lớp, ngữ điệu vẫn như cũ:

- Vậy là bài tổng kết môn học tôi đã trình bày xong, các anh chị cần hỏi gì tôi sẽ trình bày thêm. Đây là buổi học cuối, thứ hai tuần tới sẽ thi hết môn, tôi mong cả lớp sẽ làm được bài tốt và không ai phải thi lại.

Có ai trong lớp cất tiếng :

- Học hết sao thầy ?

- Đúng vậy, tôi chủ trương học cái gì thì thi cái ấy, chỉ cần các anh chị học hết theo giáo trình của tôi giảng là đủ qua môn này thôi.

   Ninh đứng lên, không vội vàng, đôi mắt đầy tự tin nhìn cả lớp như đang ở cơ quan, hướng về thầy với giọng nói đã từng rèn luyện nên thể hiện có phần còn hơn là lễ phép:

- Thưa thầy, em xin đại diện các bạn trong lớp, trước là xin cám ơn thầy vì sự tận tâm của thầy trong môn học này 

   Anh ngừng một chút, hướng tia mắt từ nơi có cái bàn to lớn thầy đang đứng lắng nghe đến dừng ánh mắt vào cái bảng có hàng chữ bài tổng kết môn. 

– Sau là thú thật với thầy, bọn em nói về công tác trong cơ quan thì cũng tàm tạm nhưng môn học của thầy dù đã có học hồi trước kia sao giờ này cũng còn lơ mơ lắm, mong thầy thông cảm giúp đỡ. 

   Rồi anh quay ra sau nhìn cả lớp, nói như thuộc lòng:

- Tôi nói vậy, đúng không anh chị em ?

   Hệt như lúc nhỏ sau khi cô giáo gõ thước lên bảng tập đọc, cả lớp đồng thanh :

- Đúng quá thầy ơi, khó quá thầy ơi !

   Thầy giáo ngồi xuống, hắng giọng:

- Các anh chị nói thế chứ môn học này đâu quá khó đến nỗi các anh chị ngồi đây không làm được ? Có chăng anh chị tập trung nhiều vào công tác nên ít có thì giờ xem qua môn học của tôi mà thôi !

   Cũng vẫn là Ninh đứng lên, làm động tác một phần gãi đầu hai phần vuốt tóc thong thả nói:

- Thầy nói vậy là không thông cảm cho anh chị em ở đây rồi, đi học thì phải đảm bảo chỉ tiêu đề ra nên bọn này ngại rớt lắm. Còn thì giờ thì làm gì mà có, thầy ! Không đi học thì đi làm và chiều về còn phải vòng vòng vác cần móc mồi giăng lưới câu cơm nữa thầy ơi ... Cũng như lúc nãy, anh quay ra sau nhìn cả lớp và nói như hỏi:

- Tôi nói vậy, đúng không anh chị em ?

- Đúng quá thầy ơi, thì giờ ít quá thầy ơi. Cả lớp trả lời như hát nhiều bè.

- Thôi được, Thầy cười nửa miệng, trông như mếu. Các anh các chị dựa vào chương tổng kết này mà học vậy, tôi ra đề nằm cả trong ấy đấy, thế nhé…

   Cũng giọng nói khi nãy chen ngang:

- Trời ! thầy nói như không !

   Ninh còn đứng đó, với vẻ điềm tĩnh từ tốn, nói như thể đã quyết xong chuyện vặt trong nhà:

- Thôi thì thế này, coi như thầy giúp cho một vài tiết phụ đạo môn học trước khi thi vậy .

- Anh nói dễ nhỉ ? Ngày mai là chủ nhật rồi, thì giờ các anh các chị ở đâu ra và phòng ốc ở đâu ra mà tính chuyện phụ đạo ?

    Vẫn thế, Ninh quay nhìn cả lớp rồi nhìn thầy, miệng cười cười như quen những chuyện nhỏ anh đã từng giải quyết :

- Vậy là xong, coi như thầy đã đồng ý, về phòng ốc hay hội trường và thời gian em sẽ phone lại cho thầy. Còn về anh chị em trong lớp chắc là có ... thì giờ đến – Anh vung vẩy cái danh sách lớp – Tôi nói vậy đúng ý anh chị em mình chứ ?

Cả lớp lại đồng thanh:

- Đúng quá thầy ơi !

    Tiếng chuông hết tiết học vang lên, thầy bước khỏi lớp, nắng chiều chói chang hắt lên hành lang. Sau lưng, cả lớp rì rầm như vừa thỏa thuận được một hợp đồng không giấy mực. Ai cũng biết chiều chủ nhật này ... chưa chắc rảnh ! Còn thầy, chắc cũng biết sau tiếng chuông tan học ấy là một lớp học khác đang bắt đầu, giáo trình là ... danh sách lớp !

- Anh Ninh ơi, hỏi thầy tính bao nhiêu để liệu mình còn tính với nhau và vô danh sách nữa chớ anh ? - cũng cái giọng phá đám khi nãy vang lên...

    Chắc là thầy không nghe bỡi điện thoại ai đó reo chuông hơi lớn !

Phú Đặng

Măng Đen, Vi Ô Lắc và Bùi Hui

Chuyến đi vượt qua hai ngọn đèo đẹp tuyệt với nhiều cung bậc cảm xúc. Được trợ giúp không mong muốn từ thời tiết mưa gió sương mù thất thường bám theo vòng bánh xe trên những cung đường đi qua ...

Đèo Măng Đen với nhiều khúc quanh co uốn lượn nhưng tầm nhìn vẫn quang đãng, thỏa sức ôm cua lướt nhẹ nhàng trên mặt đường láng mượt... Không khí từ mát dịu rồi đến se lạnh khi gặp sương mù lãng đãng buổi sáng sớm. Thông và biệt thự đứng sắp hàng trầm mặc đón chào khách phương xa khi mọi người mọi vật còn đang ngái ngủ ...

Măng Đen đẹp, thơ mộng và chưa bị tàn phá nhiều bởi con người nên là nơi đáng đến trước khi ... quá muộn !

Rời Măng Đen theo QL 24 hướng về đèo Vi Ô Lăk là trùng trùng con dốc lên xuống uốn khúc lượn quanh dưới sương mờ và mưa bụi, hai bên đường thỉnh thỏang gặp vài nhà sàn lẻ loi bên buôn làng thưa thớt không quá vài mươi nóc quần tụ núp dưới sương sớm lẫn khói bay lên từ bếp lửa .

Mây và mây từng lớp từng lớp nhẹ trôi qua dưới điểm săn mây, các nhiếp ảnh gia săn ảnh chuyên nghiệp lăm lăm ống kính to và dài, săn ảnh mà các anh căng thẳng chờ mây trôi qua cứ ngỡ như đang canh nòng săn thú ở đầu đèo Vi Ô Lăk !

Xa xa bên dưới hình như nhiều mái nhà tole sắp hàng thiếu trật tự uốn lượn bám theo con đường nhưng lên ảnh cứ ngỡ một giòng sông bạc lấp lánh dưới ánh mặt trời loá lên lúc mây vừa bay ngang qua ...

Đèo Vi Ô Lắc hướng về phía Bắc chỉ quanh co đổ dốc và ôm cua theo triền mép núi, đường nhỏ ướt đẫm không vì mưa mà bởi sương mù rơi khá nặng hạt làm đôi tay luôn kìm ga kìm số, đôi mắt chăm chú ôm lề đường lúc mờ lúc tỏ ...

OMG, ơn trời cuối cùng cũng qua hết đèo !

Đi theo thung lũng hẹp, hẹp tựa như một khe núi nhỏ hai bên là sườn đồi của hai dãy núi tuy không quá cao nhưng rất dài chạy hai bên đường gắn liền những địa danh Ba Tiêu, Gia Vực, Ba Vì, Ba Tô để đến được thị trấn miền núi rất nhỏ nằm giữa thung lũng nhỏ bốn bề là núi và ... buồn hiu hắt lại được mang tên khá nên thơ : Ba Tơ !

Huyện Ba Tơ chỉ dăm ba con đường nhựa, nhà cửa thưa thớt tềnh toàng, nghe nói toàn huyện có xấp xỉ 85 phầm trăm là người dân tộc H’re. Ngay tại thị trấn đa số là người Kinh nhưng nhà cửa cũng thưa thớt nhỏ gọn né xa rất nhiều trụ sở của các cơ quan chính quyền rất to, so với nơi khác có thể không to bằng nhưng ở đây vì đối lập nhiều thứ nên nó to “ vật vã đến trên mức ... hoành tráng !”

Qua đêm với món cháo vịt và “quất” vài ba chai bia Dung Quất cho ấm lòng, 8:00 quán đã vắng teo, nhìn quanh hàng quán xiêu vẹo, mái bạt nhựa che tạm cơn mưa đầu hôm đã dọn xong hàng, điện đóm nhập nhoè theo bước chân về phòng trọ dưới cơn mưa nhỏ rả rích xiên xiên theo chiều gió núi thổi về ...

Hôm sau đi Bùi Hui, thảo nguyên Bùi Hui ngự nơi cao hơn nhiều và chỉ cách thị trấn Ba Tơ tầm 10 cây số, đường bê tôn khá rộng uốn lượn leo lên men theo sườn núi trồng toàn cây keo bạch đàn.

Ah, đây rồi ! thảo nguyên Bùi Hui sáng rực vừa mở ra, đẹp dịu dàng với màu xanh cỏ non trên mặt đất uốn lượn mềm mại chạy xa tít về phía núi đằng xa, trời buổi trưa trong xanh ...

Ngồi uống ly cà phê ở hàng hiên dưới bóng cây dù to, nơi người ta kinh doanh bằng cách cho thuê lều, cho thuê chỗ cắm trại cũng khá thú vị. Xa xa một đàn trâu đang thảnh thơi gặm cỏ ...

Đến với thảo nguyên Bùi Hui chỉ nên nhìn ít nghĩ ít như thể là nơi dừng chân để được thư giãn một vài giờ hay một buổi. Còn muốn có thể ở nhiều hơn hay qua đêm một nơi còn có không khí trong lành, âm thanh sơ khai giữa đất trời mênh mông thì nên trông chờ ...hên xui !

Nói đâu xa, vừa đang sung sướng thưởng thức cà phê giữa không khí dịu êm thì giật nẩy mình khi dàn âm thanh loa kẹo kéo mở hết cỡ để gào lên bài hát qua KarOke bên kia hàng rào bằng trụ cây ngăn cách vang lên ầm ầm ...

Ngán ngầm nhìn về đằng sau lưng, thấy cha con ông chủ đang ra hiệu cho nhóm công nhân trồng nhiều cây to bứng từ rừng về trồng trên đất nhà.

Đã là thảo nguyên mà cố trồng cây to làm hàng rào !

Hãy đi khi có thể, hãy đi ngắm nhìn đất nước ở vài nơi còn chút xíu phong cảnh đẹp trước khi chỉ còn trong ký ức và ảnh chụp ghi dấu ... thời gần đây, đã từng !

Phú Đặng